Banky ýykan adam
Galp, gizlin ulgam, adatdan daşary bir hepde we olaryň hemmesinden uzak ýaşan bir mýuzik-holl aýdymy.

Çarlz Wells 1891-nji ýylda tötänlik tapgyry we hiç haçan düşündirmedik ulgamy bilen Monte-Karloda birnäçe gezek banky ýykdy. 1892-nji ýylda ol hakda ýazylan aýdym “banky ýykmak” sözüni durnukly aňlatma öwürdi. Şol gyş ol pulunyň bir bölegini yzyna utduryp, galplyk üçin köp ýyllaryny türmede geçirdi.
Ol kimdi
Çarlz Dewil Wells (1841–1922) inžener we ýok oýlap tapyşlar üçin maýadarlardan pul ýygnaýan yzygiderli galpdy. 1891-nji ýylyň iýulynda ol şeýle pullardan £4 000 bilen Monte-Karlo geldi. Bäş günüň dowamynda ol birnäçe gezek banky ýykdy, ýagny stoluň nagt ätiýaçlygyny gutardy we öz aýtmagyna görä, takmynan £40 000 bilen gitdi, bu häzirki pul bilen birnäçe million funt sterlinge barabar.

Ol aslynda näme etdi
A Daily Telegraph report of 9 November 1891, reproduced by biographer Robin Quinn, described substantial winnings and Wells’ confidence in a private system. It also described his play at trente-et-quarante, a card game. Applying roulette’s house edgematematikaKazinonyň artykmaçlygyHer stawkanyň kazinonyň ortaça saklaýan paýy: Ýewropa ruletkasynda 2,70%.Dolulygyna okaň → to his entire reported campaign would therefore be wrong.
A report of a win cannot, by itself, establish a repeatable advantage. Nor can a later loss prove exactly how an earlier win happened. To evaluate a gambling method, you need the actual rules, stakes, selection method and full record, including unsuccessful attempts.
Aýdym
Fred Gilbert’s song became closely associated with Wells through Charles Coborn’s performances. Dating needs care: Quinn gives late 1891 for publication and a probable February 1892 first performance, while the IMSLP catalogue lists 1892. That disagreement is a reason to distinguish publication from performance, rather than present one unexplained year as settled.
The song helped preserve the story, but it is not a ledger of Wells’ bets or a source for the probabilitymatematikaÄhtimallykNetijäniň mümkinçiligi, 0-dan 1-e ýa-da 0%-den 100%-e çenli. Bir san: 1/37 = 2,70%.Dolulygyna okaň → of his results.
Ikinji gelşi we ondan soň
Wells şol güýz gaýdyp geldi we ýene utdy, soňra 1891–92-nji ýyllaryň gyşyndaky gelşinde pulunyň bir bölegini utdurdy. Ol maýadarlaryň puly bilen Palais Royale atly kaşaň ýahta köp pul harçlady; ýahta Monte-Karlo hiç haçan ýetmedi. 1892-nji ýylyň ahyrynda fransuz polisiýasy ony Gawrda tussag etdi we 1893-nji ýylyň martynda London kazyýeti galplyk üçin oňa sekiz ýyl agyr zähmet bilen türme tussaglygy hökümini çykardy. Ol 1899-njy ýylda boşadyldy, 1906-njy ýylda başga bir galplyk üçin ýene üç ýyl aldy we takmynan 1911-nji ýylda Parižde günde 1% wada berýän ýasama bank açdy, bu bolsa ony fransuz türmesine saldy. Ol 1922-nji ýylda Londonda aradan çykdy. 1891-nji ýylda £40 000 töläp, mahabatdan ondan hem köp zat gazanan kazino ondan uly peýda gördi.
Hertfordşirde doguldy.
Patentler we galp maýa goýum shemalary.
Monte-Karlo: birnäçe gezek banky ýykýar; ≈ £40 000 utýar.
Gaýdyp gelýär; ýene utýar.
Onuň bir bölegini yzyna utdurýar. Aýdym, 1892. Monako hiç haçan ýüzüp barmadyk ýahta.
Bu hekaýa näme üçin möhüm
A memorable winner is not a test of a betting system. On a fair independent roulette game with negative-expectation bets, changing stakes according to past outcomes does not remove the house edge. But that general principle does not identify every bet Wells made or prove a precise probability for his reported winnings.
Read the story for what it reveals about publicity, confidence and evidence. Keep the mathematical model separate from historical details that the surviving records do not settle.
Soraglar
Stollarda munuň subutnamasy ýok. Onuň galplyklary başga ýerdedi.
Ölçegleriň köpüsine görä, birnäçe million funt sterlinge.
Her stoluň nagt ätiýaçlygy bardy; ol gutaranda stol saklanýardy we täze pul getirilýärdi. Kazinonyň puly hiç haçan gutarmady.
Degişme üçin

Kazino bir hepdäni utdurdy we bir asyrlyk mahabat satyn aldy.
Çeşmeler
- Quinn, R. The Man Who Broke the Bank at Monte Carlo.
- Old Bailey Proceedings Online. Trial of Charles Wells, March 1893 (t18930306-349).
- Schwartz, D. G. Roll the Bones: The History of Gambling.
- Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture.